Muallif: Saidov, Umidbek

Annotatsiya: Ushbu maqolada badiiy tarjima kognitiv tadqiqotlar va tarjimashunoslik kesishmasidagi adabiy tushunchalarni uzatish jarayoni sifatida ko'rib chiqiladi. Tadqiqot materiali Pirimqul Qodirovning asl o'zbek tilidagi "Arosat" nomli "Yulduzli tunlar" romanining birinchi qismi va uning Yamaguchi Hisako tomonidan yaponcha tarjimasi. Ushbu maqolada adabiy tushuncha atamasi muallif tomonidan badiiy matn ichida shakllantirilgan va muallifning individual dunyoqarashini ifodalovchi kontseptual tuzilma sifatida tushuniladi. Shu ma'noda, uni badiiy tushuncha sifatida ham ko'rib chiqish mumkin. Shunga ko'ra, adabiy tushunchalarni uzatish muallif tomonidan qurilgan ushbu kontseptual dunyoning manba matnidan maqsadli matnga o'tkazilishini anglatadi. Tahlil asl va tarjimaning kontseptual yadrosini qayta tiklash uchun semantik-kognitiv va kognitiv-diskursiv protseduralarni birlashtiradi. Topilmalar shuni ko'rsatadiki, romanning tanlangan qismini tashkil etuvchi dominant adabiy tushuncha "paranoid jamiyat" tushunchasidir. Bu tushuncha xavotir, qo'rquv, vahima, shubha, tushkunlik, gallyutsinatsiya, g'azab va tajovuz kabi o'zaro bog'liq semantik sohalar orqali amalga oshiriladi. Yaponcha tarjima asl nusxaning kontseptual yadrosini saqlab qolgan, garchi ba'zi majoziy, metaforik va intertekstual qatlamlar o'zgarishlarga uchragan bo'lsa ham. Maqolada adabiy tushunchalarni uzatish tushunchasi badiiy tarjimani nafaqat ekvivalentlik nuqtai nazaridan, balki kontseptual nisbiylik va muallifning individual dunyoqarashini uzatish nuqtai nazaridan ham baholash uchun samarali asos yaratadi, degan xulosaga kelish mumkin.

Kalit so'zlar: adabiy tushuncha, adabiy tushunchalarni uzatish, adabiy tushunchalarni tahlil qilish, kognitiv tadqiqotlar, tarjimashunoslik, badiiy tarjima, yaponcha tarjima.

Jurnaldagi sahifalar: 144 - 150