Muallif: Koraboyev, Murodjon

Annotatsiya: Ushbu maqola XIX asr oxiri va XX asr boshlarida Eronda yuz bergan Konstitutsiyaviy harakatning ijtimoiy-siyosiy shart-sharoitlari, tarkibiy dinamikasi va tarixiy oqibatlarini tahlil qiladi. Ichki boshqaruvdagi kamchiliklar hamda tashqi geosiyosiy bosimlar tahliliga tayangan holda, tadqiqot Qojarlar davlatidagi tizimli inqiroz — moliyaviy tartibsizlik, sud tizimidagi nosozliklar, markazlashgan despotizm va xorijiy imtiyozlar evaziga iqtisodiy suverenitetning tobora zaiflashuvi bilan tavsiflangan holat — qanday qilib keng qamrovli konstitutsiyaviy harakatning yuzaga kelishiga zamin yaratganini ko‘rsatib beradi. Maqolada, shuningdek, 1905–1911-yillardagi Konstitutsiyaviy inqilobning ko‘p bosqichli xarakteri, uning asosiy ijtimoiy kuchlari sifatida savdogarlar, ruhoniylar va ziyolilarning roli hamda 1906-yilgi Konstitutsiya va Majlisning ta’sis etilishi kabi omillarning hal qiluvchi ahamiyati ko‘rib chiqiladi. Parlamentar madaniyat va siyosiy plyuralizm uchun institutsional poydevor yaratgan Eronning ilk siyosiy partiyalari va fuqarolik tashkilotlarining shakllanishiga alohida e’tibor qaratiladi. Tadqiqot shunday xulosaga keladiki, Konstitutsiyaviy harakat, garchi to‘liq amalga oshirilmagan bo‘lsa-da, Eron siyosiy modernizatsiyasi jarayonida muhim bosqich hamda konstitutsion tuzum, suverenitet va qonun ustuvorligi yo‘lidagi keyingi kurashlar uchun barqaror tayanch nuqtasi hisoblanadi.

Kalit so'zlar: Eron, Qojarlar sulolasi, Konstitutsiyaviy harakat, Konstitutsiyaviy inqilob, Majlis, konstitutsiyaviylik, qonun ustuvorligi, siyosiy partiyalar, fuqarolik jamiyati, Eron modernizatsiyasi.

Jurnaldagi sahifalar: 396 - 401